HET FARMACEUTISCH CONSULT

Écht contact met de patiënt

Een farmaceutisch consult, wat houdt dat in? Hoe voer je zo’n gesprek? De KNMP ontwikkelde een richtlijn - nu nog in concept - voor het farmaceutisch consult en de SBA een cursus die apotheekteams helpt bij het aan de slag gaan volgens de richtlijn. Waarom is deze richtlijn zo belangrijk en wat levert het op, voor jou en de patiënt?

‘De huidige maatschappij vraagt om goed zorgverlenerschap, ook in de apotheek,’ vertelt Sylvia Blind, beleidsmedewerker Farmaceutische Zorg, Onderzoek en Innovatie van de KNMP. ‘Patiënten hebben andere behoeften dan vroeger en verwachten zorg die aansluit bij hun specifieke zorgbehoefte. Om een patiënt goed te kunnen helpen, moet je eerst zijn zorgvraag helder krijgen. Dat doe je door het gesprek aan te gaan en door écht contact te maken met de patiënt. Consultvoering ondersteunt hierin.’

‘Er ontstaat meer vertrouwen en de patiënt voelt zich echt gehoord’

4 gespreksfasen

Om apotheekteams te helpen met het voeren van farmaceutische consulten, ontwikkelde de KNMP een professionele richtlijn. Deze is gebaseerd op het ‘Calgary Cambridge model.’ Dit model beschrijft het consultgesprek in vier fasen:

  1. Begin van het consult: maak contact met de patiënt en leg uit dat je een gesprek met hem aangaat.
  2. Informatie inwinnen: welke informatiebehoefte heeft de patiënt? Stel open vragen, bijvoorbeeld: wat weet u al over dit geneesmiddel?
  3. Uitleg, advies, besluit: informeer en adviseer de patiënt over het geneesmiddel, inspelend op zijn informatiebehoefte. Neem samen het besluit over de behandeling.
  4. Afsluiting: vat samen wat is besproken en verwijs naar mogelijkheden voor vervolgcontact.


Dit klinkt logisch, maar hoe vertaal je dit model naar het gesprek dat jij dagelijks hebt met patiënten aan de balie? Met het stellen van de juiste vooral open vragen en het vasthouden aan de verschillende fases voor elk gesprek kom je al een heel eind. Deze voorbeeldzinnen en vragen helpen je op weg. (bron: KNMP Gesprekshulp start- en vervolgconsult).


‘Hoe vertaal je dit model naar het gesprek met patiënten aan de balie?’

Femmy van der Graaff, apotheek Hoogland:

‘Patiënten bedanken mij vaker’

‘In 2018 werkte ik mee aan de pilot van de nieuwe richtlijn voor het farmaceutisch consult. Tijdens een bijeenkomst leerden we hoe je volgens een vaste structuur een gesprek kan voeren. Ik leerde meer open vragen te stellen, bijvoorbeeld: wat heeft de huisarts u al over het geneesmiddel verteld? Zo kom je tot een gesprek waarin de patiënt méér vertelt. Welke vragen je verder stelt stem je af op de antwoorden van de patiënt. Dat vraagt om oefening maar al doende gaat het steeds makkelijker. Door vragen te stellen kun je uiteindelijk gerichter informeren én adviseren. Patiënten voelen zich beter geholpen. Zij bedanken mij nu vaker, sommigen geven mij zelfs een hand! Als ik een patiënt goed kan helpen geeft mij dat meer voldoening.’

Jeanette van den Hoorn, apotheek Ermel:

‘Er ontstaat een mooier gesprek’

‘Voorafgaand aan de pilot bespraken we in ons werkoverleg wat de richtlijn inhield: hoe bouw je het consultgesprek op? Welke vragen kun je stellen? We oefenden eerst onderling deze gesprekken en daarna op de werkvloer. Nu werkt ons hele team op deze manier. Door vragen anders te stellen ontstaat een mooier gesprek. De patiënt gaat jou iets vertellen, er ontstaat meer vertrouwen en hij voelt zich meer gehoord. Dat moet wel groeien. In het begin was er wat drempelvrees aan onze kant. Met een open vraag weet je niet wat je terugkrijgt en of je er goed op kan reageren. Wij hebben afgesproken dat we altijd de apotheker erbij kunnen halen. Inmiddels raken we steeds meer vertrouwd met deze werkwijze. Het maakt ons werk veel leuker.

Meer werkplezier

Sylvia: ‘De basis van het farmaceutisch consult is wederzijds vertrouwen. Het voeren van zo’n gesprek vraagt iets extra’s van de apotheekmedewerker. De richtlijn helpt daarbij. Alleen informatie zenden voelt misschien veilig, maar is niet effectief. Door vragen te stellen voelt de patiënt zich meer gehoord en gesteund, en heeft hij meer vertrouwen in het geneesmiddel en voelt hij zich beter geholpen. Dit vraagt van jou als apotheekmedewerker dat je je openstelt voor de patiënt. Misschien spannend, maar het geeft je ook meer voldoening en plezier in je werk.’

Zelf aan de slag gaan met het farmaceutisch consult? Kijk op www.knmp.nl/consult en volg met je team de teamtraining Farmaceutisch Consult van de SBA.

Hoe de gesprekken nu gaan is te zien in dit filmpje:

Hoe het zou gaan met de nieuwe richtlijn is hier te zien: