IN HET SPOTLICHT


Dertig jaar SBA

'De SBA houdt zich nadrukkelijk bezig met de arbeidsmarkt en zo begon het ook'

Dit jaar bestaat de SBA dertig jaar. Een goed moment om terug te blikken want in de afgelopen drie decennia is er veel gebeurd en veranderd in de branche. De SBA heeft apotheekteams op uiteenlopende manieren ondersteund op het vlak van continue ontwikkeling en goed personeelsbeleid. Wat zijn de belangrijkste momenten geweest in de afgelopen dertig jaar? En wat zijn de plannen voor de toekomst?

Op 27 september jl. vierde de SBA haar dertigjarig jubileum. Een moment waarop de cirkel rond was, vertelt Lex Voitus van Hamme, sinds twaalf directeur van de SBA. ‘In 1989 werd de stichting in het leven geroepen als arbeidsmarktfonds. Nu, drie decennia later, houdt de SBA zich opnieuw nadrukkelijk bezig met de arbeidsmarkt. Dat deden we natuurlijk al langer, onder andere met de vacaturesite Apotheekwerk, maar sinds dit jaar richten we ons nog breder op de huidige knelpunten. En zo begon het dus ook!’

Na negen jaar een fusie

De SBA is een O&O fonds (Opleiding- en Ontwikkelfonds), zoals er ongeveer honderd zijn in Nederland. In tegenstelling tot veel andere fondsen, die enkel geld ter beschikking stellen voor het volgen van cursussen of het doen van onderzoek, doet de SBA veel zelf. In de begin jaren richtte de SBA zich op het verzorgen van goede arbeidsverhoudingen en op de afstemming en de verbetering van de aansluiting van de beroepsopleiding op de werkpraktijk. In 1997 fuseerde de stichting met het Farmaceutische Studiecentrum Nederland (FSN), dat gericht was op het ontwikkelen en geven van nascholing. Lex: ‘Vanaf dat moment kreeg de SBA de taken waar we ons anno 2019 nog iedere dag met veel enthousiasme en passie voor inzetten. Taken die allemaal bijdragen aan het doel apotheekteams te ondersteunen op het vlak van continue ontwikkeling en goed personeelsbeleid.’

‘We volgen de bewegingen op de arbeidsmarkt,’ gaat Lex verder, ‘en brengen die in beeld met een arbeidsmarktmonitor die elke twee jaar de trends, knelpunten en ontwikkelingen in de markt weergeven. We zorgen samen met de ROC’s voor een beroepsopleiding die goed aansluit op de werkpraktijk en natuurlijk dat er voldoende jongeren voor dit mooie beroep kiezen. Verder vraagt de continue ontwikkeling bij bestaande medewerkers om een breed aanbod van goede nascholing. Daarom ontwikkelen we cursussen, zetten die uit op verschillende locaties in het land en organiseren we in toenemende mate Incompany trainingen, voor het hele apotheekteam op de eigen locatie.

Belangrijk is ook onze Servicedesk om voorlichting te geven over de toepassing van de Cao Apotheken. Een andere taak van de SBA is het uitzoeken van bepaalde zaken op verzoek van Cao-partijen. In 2015 werd bijvoorbeeld duidelijk dat de werkdruk in de branche aan het stijgen was. We hebben toen een uitgebreid werkdrukonderzoek gehouden. Onder de naam Apotheekwerk brengen we al zeventien jaar werkzoekenden en werkgevers bij elkaar. In de laatste tien jaar is Apotheekwerk doorontwikkeld tot een vacaturebank waarop vrijwel alle vacatures die er zijn, bekend worden gemaakt en vervuld. Een analyse van gegevens uit Apotheekwerk liet zien dat het vervullen van vacatures de laatste jaren moeilijker en moeilijker werd, vooral in de grote steden. Hieruit is de huidige arbeidsmarktaanpak ontstaan. Zo houden we altijd de vinger aan de pols en springen in op wat de branche nodig heeft.’


Mijlpalen, toen en nu

Er zijn vele mijlpalen geweest in de afgelopen dertig jaar. In de animatievideo zijn deze in vogelvlucht te zien. Veel instrumenten van de SBA worden al jaren door veel apotheken gebruikt. Ze helpen apotheekteams dus echt bij hun personeelszaken en ontwikkeling. Zo werd in 2000 het urenregistratieprogramma Uren in Balans geïntroduceerd, om de werkuren van medewerkers correct volgens de regels uit de Cao Apotheken te registreren. In 2002 kwam het instrument voor het doen van een Risico-Inventarisatie en evaluatie, de RI&E Apotheken. En natuurlijk gaat de SBA met haar tijd mee. Zo kwam er in 2018 de Uren in Balans app, zodat medewerkers via de app verlofaanvragen kunnen doen en verlofsaldi checken en werd in de zomer van vorig jaar de geheel vernieuwde RI&E Apotheken gelanceerd.

Daling van de afdracht

De SBA heeft ook tegenslagen gekend. Niet lang voordat Lex in 2007 als directeur werd aangesteld kwam er een belangrijke wijziging in de Cao Apotheken die grote gevolgen had voor de ontwikkeling van apotheekteams. Jarenlang was het zo dat de nascholing verbonden was aan een puntensysteem, die samenhing met de loonschaal. Toen dit puntensysteem in 2004 werd afgeschaft, verminderde de animo tot nascholing.



In 2008 veranderde de hele apotheekbranche. Het preferentiebeleid van ziektekostenverzekeraars werd ingevoerd, waardoor de verdiensten voor apotheken sterk terugliepen. Beide zaken hadden grote impact op de branche en daardoor ook op de SBA. Lex: ‘Wij bestaan dankzij de verplichte afdracht, vastgesteld in de Cao van ons fonds. Op dat moment was dit nog 1,49% van de brutoloonsom van de gehele apotheek. Door de teruglopende verdiensten van de apotheken werd er kritischer gekeken naar de afdracht. In 2012 werd de afdracht gehalveerd. Als gevolg daarvan heeft er een reorganisatie plaatsgevonden; in 2016, toen de afdracht opnieuw daalde, was dat nogmaals nodig.’

‘Natuurlijk gaat de SBA met haar tijd mee:
zo is er sinds 2018 een Uren in Balans app’

‘Om ons goed te kunnen blijven inzetten voor de apotheekbranche moest er iets veranderen,’ gaat Lex verder. ‘Het SBA bestuur stelde een nieuwe toekomstvisie op voor de SBA en die bevatte twee essentiële veranderingen. De eerste was een nieuw prijsbeleid, dat inging per 2017. Sindsdien komen de ontwikkeling van alle producten en diensten nog steeds ten laste van de brancheafdracht maar voor het gebruik van bepaalde producten en diensten, zoals Uren in Balans en het MTO, wat voorheen gratis was, moet nu apart betaald worden. Instrumenten en activiteiten die daarentegen iedereen aangaan, zoals de RI&E en de wervingscampagne en trajecten om het tekort aan apothekersassistenten tegen te gaan, worden geheel betaald uit de wettelijke afdracht.’

De tweede grote verandering was dat de SBA zich vanaf 2017 naast het apotheekteam ook richt op het structureel ondersteunen van leidinggevenden, voor zover het HR-zaken betreft. ‘Je kunt immers wel van alles willen voor het team, maar een team kan niet zonder gekwalificeerde leidinggevende,’ legt Lex uit. ‘In 2018 introduceerden we de mogelijkheid voor leidinggevenden om jaargesprekken te voeren en vast te leggen in het SBA Leerplein en oktober 2019 een leergang voor leidinggevenden over hoe het personeelsmanagement nog beter aangepakt kan worden.’

Plannen voor de toekomst

Natuurlijk zijn er meer toekomstplannen. Lex vertelt: ‘Het aantrekken van nieuwe apothekersassistenten en het behoud van huidige assistenten voor de branche blijft hoge prioriteit houden. Naast het enthousiast maken van jonge mensen voor het vak gaan we ons in meerdere regio’s in Nederland richten op het aantrekken van zij-instromers via het traject Apothekersassistent? Ja. Natuurlijk! De apotheek is immers een perfecte plek voor mensen uit de zorg of met een hart voor de zorg die een nieuwe uitdaging zoeken.

Verder gaan we door met het optimaliseren van de instrumenten die we hebben, zoals we dat deden met de RI&E dat net is uitgebreid met een masteraccount, waardoor grote organisaties zoals BENU en Service Apotheken dit instrument op landelijk niveau kunnen gebruiken.

Tot slot helpen we de KNMP en andere partijen bij de implementatie van nieuwe werkwijzen en richtlijnen. Want het blijft een uitdaging om ervoor te zorgen dat ze echt in de apotheken worden toegepast! Er is dus nog genoeg werk aan de winkel.

Met ons motto: Vandaag Vooruit als leidraad, blijven we medewerkers, apothekers, apotheekteams en branche stimuleren en ondersteunen om ‘Vandaag’ stappen te zetten die ervoor zorgen dat je voorbereid bent op ‘Morgen’!’